توقف یا اختلال در بندر مرسین؛ تکلیف بارهای ایران و ترکیه چه میشود؟
پیشنهاد میشود قبل از شروع مطالعه مقاله و راهنمایی های لازم لطفا از خدمات حمل و نقل بین المللی بروکی لجستیک ( صرفا فعال مابین خط کشور ایران و ترکیه) دیدن کنید با کلیک کردن بر روی این > ( گزینه ! ) و سپس در صورت لزوم با ما در ارتباط باشید.
بندر مرسین یکی از مهمترین مسیرهای دریایی و لجستیکی ترکیه برای جابهجایی کالا در منطقه مدیترانه است و نقش مهمی در ارتباط تجاری ترکیه با کشورهای خاورمیانه، اروپا و آسیای مرکزی دارد. به همین دلیل هرگونه توقف، کندی یا اختلال در فعالیتهای بندر مرسین میتواند زنجیره حملونقل بسیاری از شرکتها و بازرگانان را تحت تأثیر قرار دهد.
برای تجار ایرانی، موضوع اهمیت بیشتری دارد. بخشی از کالاهایی که از ایران به ترکیه منتقل میشوند، در نهایت به شبکه لجستیکی مرسین متصل میشوند و ممکن است از طریق این بندر به مقصدهای دیگر ارسال شوند. از طرف دیگر، برخی کالاهای وارداتی از ترکیه نیز از طریق مرسین وارد شبکه حملونقل جادهای، ریلی یا دریایی میشوند.
اما اگر بندر مرسین دچار اختلال شود، آیا بارها متوقف میشوند؟ آیا کانتینرها قابل ترخیص هستند؟ هزینه انبارداری چه کسی را باید پرداخت کند؟ آیا امکان تغییر مسیر وجود دارد؟ تکلیف بارهایی که از مرز بازرگان به سمت مرسین حرکت کردهاند چیست؟
پاسخ به این پرسشها به نوع اختلال، وضعیت بار، مرحله حمل، نوع قرارداد، وضعیت گمرکی و تصمیم شرکت کشتیرانی یا اپراتور بندر بستگی دارد.
در این مقاله بررسی میکنیم که در صورت توقف یا اختلال در بندر مرسین، بارهای ایران و ترکیه چه وضعیتی پیدا میکنند و صاحبان کالا برای کاهش خسارت چه اقداماتی باید انجام دهند.

بندر مرسین چرا برای تجارت ایران و ترکیه اهمیت دارد؟
بندر مرسین از مهمترین بنادر ترکیه محسوب میشود و به دلیل موقعیت جغرافیایی و اتصال به شبکههای جادهای و ریلی، نقش مهمی در حملونقل منطقهای دارد. این بندر به شهرهایی مانند آدانا، غازیآنتپ، قونیه، قیصریه، آنکارا و دیگر مراکز صنعتی ترکیه متصل است و از نظر ارتباط با کشورهای منطقه نیز اهمیت زیادی دارد.
این موضوع باعث شده است که مرسین فقط یک بندر برای بارگیری و تخلیه کشتیها نباشد. در واقع بندر مرسین بخشی از یک زنجیره بزرگتر است که شامل شرکت کشتیرانی، پایانه بندری، گمرک، کامیون، انبار، شرکت حملونقل، کارگزار گمرکی و در برخی موارد راهآهن میشود.
به همین دلیل وقتی اختلالی در بندر ایجاد میشود، اثر آن ممکن است به بخشهای دیگر زنجیره نیز منتقل شود.
برای مثال فرض کنید یک محموله ایرانی از بازرگان وارد ترکیه شده و قرار است با کامیون به مرسین منتقل شود. اگر عملیات بندر در زمان رسیدن کامیون با مشکل مواجه باشد، ممکن است کامیون مجبور شود در خارج از بندر منتظر بماند یا تحویل کالا به ترمینال با تأخیر انجام شود.
در مرحله بعد، اگر کشتی نیز با تأخیر مواجه شود، زمان خروج کالا از ترکیه تغییر خواهد کرد.
بنابراین بررسی وضعیت بندر مرسین برای صاحبان کالا فقط زمانی اهمیت ندارد که کالا داخل بندر باشد؛ بلکه برای بارهایی که هنوز در مسیر هستند نیز بسیار مهم است.
منظور از توقف یا اختلال در بندر مرسین چیست؟
توقف بندر لزوماً به معنای تعطیلی کامل آن نیست.
اختلال میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد و هر کدام پیامد متفاوتی برای بار دارند.
توقف کامل عملیات بندری
در شدیدترین حالت ممکن است ورود یا خروج کشتیها، بارگیری، تخلیه یا ورود و خروج کامیونها به طور موقت متوقف شود.
در چنین شرایطی، بارهایی که داخل بندر قرار دارند معمولاً تا زمان ازسرگیری عملیات در وضعیت انتظار باقی میمانند.
کاهش ظرفیت عملیاتی
گاهی بندر کاملاً تعطیل نمیشود، اما ظرفیت عملیاتی آن کاهش پیدا میکند.
برای مثال ممکن است بخشی از تجهیزات، جرثقیلها، دروازههای ورود یا برخی محوطهها با ظرفیت پایینتری کار کنند.
در این حالت عملیات ادامه دارد، اما زمان انتظار افزایش پیدا میکند.
تأخیر در ورود یا خروج کشتی
گاهی مشکل اصلی مربوط به برنامه کشتی است.
در چنین شرایطی ممکن است کالا وارد بندر شده باشد اما کشتی موردنظر در زمان برنامهریزیشده پهلو نگیرد.
در نتیجه کانتینر یا بار تا زمان مشخص شدن برنامه جدید در پایانه باقی میماند.
اختلال در ورود و خروج کامیون
در برخی شرایط ممکن است فعالیت دریایی بندر ادامه داشته باشد اما ورود یا خروج کامیونها محدود شود.
این مسئله برای بارهای ایرانی که از مرز بازرگان یا سایر مسیرهای زمینی ترکیه به سمت مرسین حرکت میکنند اهمیت زیادی دارد.
مشکل گمرکی یا سامانهای
هر اختلالی الزاماً ناشی از عملیات فیزیکی بندر نیست.
گاهی مشکل در وضعیت گمرکی، اسناد، سامانههای عملیاتی یا مجوزهای مورد نیاز ایجاد میشود.
برای نمونه، MIP اعلام کرده است که کانتینر دارای بلوکه گمرکی تا زمان رفع آن نمیتواند برخی عملیات مانند خروج از دروازه یا بارگیری کشتی را انجام دهد.
بنابراین قبل از اینکه مشکل را صرفاً «توقف بندر» بدانیم، باید مشخص کنیم اختلال دقیقاً در کدام بخش اتفاق افتاده است.
اگر بندر مرسین متوقف شود، بارهای ایرانی چه میشوند؟
یکی از مهمترین سؤالات تجار ایرانی همین موضوع است.
پاسخ به محل قرارگیری کالا بستگی دارد.
اگر بار هنوز در ایران باشد
اگر کالا هنوز از ایران خارج نشده باشد، بهترین تصمیم معمولاً این است که قبل از حرکت کامیون وضعیت بندر، کشتی، ترمینال و برنامه تحویل کالا بررسی شود.
حرکت کامیون بدون بررسی وضعیت مقصد میتواند هزینههای غیرضروری ایجاد کند.
برای مثال ممکن است کامیون از تهران یا تبریز به سمت بازرگان حرکت کند، از مرز عبور کند و وارد ترکیه شود، اما در نهایت مشخص شود که تحویل بار در مرسین با تأخیر مواجه شده است.
در این شرایط هزینههای توقف، سوخت، پارکینگ و زمان از دسترفته میتواند به هزینه نهایی حمل اضافه شود.
اگر بار در مسیر ترکیه باشد
اگر کامیون از بازرگان عبور کرده و در مسیر مرسین باشد، تصمیمگیری پیچیدهتر میشود.
در این مرحله باید مشخص شود:
بار در کجای مسیر قرار دارد؟
آیا کامیون امکان توقف امن دارد؟
آیا ترمینال مقصد همچنان پذیرش دارد؟
کشتی چه وضعیتی دارد؟
آیا شرکت کشتیرانی برنامه جدیدی اعلام کرده است؟
آیا امکان تغییر زمان تحویل وجود دارد؟
آیا میتوان بار را موقتاً در انبار نگهداری کرد؟
این اطلاعات باید قبل از ادامه مسیر بررسی شود.
اگر بار وارد محوطه بندر شده باشد
در این شرایط، مهمترین موضوع وضعیت عملیاتی و گمرکی کانتینر یا محموله است.
صاحب کالا باید از طریق شرکت حمل، نماینده کشتیرانی، کارگزار یا سامانههای مربوطه وضعیت بار را بررسی کند.
وجود بار در بندر به معنای مفقود شدن یا از بین رفتن آن نیست. در بسیاری از اختلالات، کالا در همان پایانه باقی میماند و پس از بازگشت عملیات به حالت عادی، فرآیند حمل ادامه پیدا میکند.
اما تأخیر میتواند هزینههای جانبی ایجاد کند.
تکلیف کانتینرهای ایرانی در بندر مرسین چیست؟
کانتینر یکی از مهمترین بخشهای زنجیره حمل دریایی است و در صورت اختلال بندر، وضعیت آن باید به صورت دقیق بررسی شود.
چند حالت اصلی وجود دارد.
کانتینر هنوز روی کامیون است
اگر کامیون هنوز وارد بندر نشده باشد، ممکن است شرکت حمل توصیه کند ورود به بندر تا مشخص شدن وضعیت عملیات به تعویق بیفتد.
کانتینر وارد بندر شده است
اگر کانتینر قبلاً تحویل ترمینال شده باشد، معمولاً باید وضعیت آن از طریق اپراتور بندر، شرکت کشتیرانی یا نماینده مربوطه بررسی شود.
کانتینر منتظر بارگیری است
در این شرایط ممکن است برنامه کشتی تغییر کند و کانتینر تا زمان مشخص شدن کشتی بعدی در پایانه باقی بماند.
کانتینر دارای بلوکه گمرکی است
در این حالت حتی اگر عملیات بندر عادی باشد، برخی فعالیتها ممکن است تا رفع بلوکه امکانپذیر نباشند. MIP در دستورالعملهای خود توضیح داده است که بلوکههای گمرکی میتوانند بر خروج کانتینر، بارگیری کشتی و برخی عملیات دیگر اثر بگذارند.
بنابراین باید بین «اختلال بندر» و «مشکل اختصاصی کانتینر» تفاوت قائل شد.
بارهای ترکیه در صورت اختلال بندر چه وضعیتی دارند؟
توقف یا اختلال بندر مرسین فقط برای بارهای ایرانی مشکل ایجاد نمیکند.
شرکتهای ترک نیز ممکن است با مشکلات مشابه مواجه شوند.
صادرکنندگان ترکیهای ممکن است کالاهای خود را برای ارسال به کشورهای مختلف به مرسین منتقل کرده باشند.
در صورت تأخیر، برنامه صادرات آنها ممکن است تغییر کند.
برای مثال، یک شرکت تولیدکننده در قیصریه ممکن است کالای خود را با کامیون به مرسین ارسال کرده باشد تا از طریق کشتی به مقصد خارجی منتقل شود. اگر عملیات بندر دچار اختلال شود، این شرکت ممکن است مجبور شود کالا را در انبار نگه دارد یا برنامه حمل خود را تغییر دهد.
این مسئله میتواند روی زنجیره تأمین، زمان تحویل به مشتری و هزینه لجستیک اثر بگذارد.
آیا بارها در زمان توقف بندر گم میشوند؟
توقف بندر به خودی خود به معنای گم شدن کالا نیست.
بارهایی که به صورت رسمی وارد پایانه شدهاند معمولاً در سیستمهای عملیاتی و گمرکی ثبت شدهاند.
مشکل اصلی در چنین شرایطی معمولاً تأخیر، افزایش هزینه و تغییر برنامه حمل است.
با این حال صاحب کالا باید اسناد خود را به صورت کامل نگهداری کند.
اسناد مهم شامل موارد زیر است:
بارنامه
فاکتور
لیست بستهبندی
اسناد گمرکی
شماره کانتینر
شماره پلمب
نام کشتی
شماره رزرو
اطلاعات شرکت کشتیرانی
اطلاعات شرکت حمل
مدارک بیمه
رسید تحویل کالا به ترمینال
داشتن این اطلاعات در زمان بروز اختلاف یا تأخیر بسیار مهم است.
هزینه توقف بار در بندر مرسین با چه کسی است؟
این یکی از پیچیدهترین بخشهای موضوع است.
پاسخ واحدی برای همه بارها وجود ندارد.
هزینه ممکن است بسته به قرارداد و علت تأخیر بر عهده صاحب کالا، شرکت حمل، شرکت کشتیرانی، ترمینال یا طرف دیگری قرار گیرد.
برای همین نباید صرفاً بر اساس اینکه «بندر تعطیل شده است» نتیجه گرفت که تمام هزینهها به صورت خودکار از صاحب کالا دریافت نمیشود.
هزینه انبارداری
اگر کالا مدت بیشتری در ترمینال باقی بماند، ممکن است هزینههای مربوط به نگهداری ایجاد شود.
هزینه دموراژ
در حمل کانتینری، شرایط مربوط به زمان مجاز استفاده از کانتینر اهمیت زیادی دارد.
بعد از پایان مهلت تعیینشده، بسته به قرارداد ممکن است هزینههای اضافی اعمال شود.
هزینه توقف کامیون
اگر کامیون به دلیل آماده نبودن مقصد یا عدم امکان تحویل کالا مجبور به انتظار شود، موضوع هزینه توقف کامیون مطرح میشود.
شرایط پرداخت این هزینه باید در قرارداد حمل مشخص شده باشد.
هزینه تغییر برنامه حمل
اگر بار مجبور شود با کشتی یا سرویس دیگری منتقل شود، احتمال دارد هزینههای جدیدی ایجاد شود.
بنابراین یکی از مهمترین توصیهها این است که قبل از توافق با شرکت حمل، شرایط هزینههای ناشی از تأخیر و توقف را مشخص کنید.
اگر بندر مرسین مختل شود، آیا میتوان مسیر حمل را تغییر داد؟
در بعضی شرایط بله، اما تغییر مسیر همیشه ساده یا اقتصادی نیست.
برای بارهایی که هنوز در ایران هستند، ممکن است بتوان روش حمل یا بندر مقصد را تغییر داد.
اما اگر کالا وارد ترکیه شده یا داخل بندر مرسین قرار گرفته باشد، تغییر مسیر ممکن است نیازمند هماهنگیهای بیشتری باشد.
مسیر جایگزین میتواند بسته به نوع کالا و مقصد نهایی متفاوت باشد.
برای مثال ممکن است استفاده از بندر دیگری در ترکیه مورد بررسی قرار گیرد، اما این تصمیم باید با توجه به موارد زیر گرفته شود:
نوع کالا
وزن و حجم بار
وضعیت گمرکی
کشتی رزروشده
مقصد نهایی
قرارداد حمل
هزینه حمل زمینی
ظرفیت بندر جایگزین
زمان مورد نیاز
امکان پذیرش بار
به همین دلیل تغییر مسیر باید به عنوان یک تصمیم اقتصادی و عملیاتی بررسی شود، نه صرفاً یک واکنش سریع.
آیا بندر اسکندرون یا سایر بنادر میتوانند جایگزین مرسین شوند؟
در برخی محمولهها ممکن است بنادر دیگر ترکیه به عنوان گزینه جایگزین بررسی شوند.
اما این موضوع به معنای آن نیست که هر بار میتواند به راحتی از مرسین به بندر دیگری منتقل شود.
برای مثال اگر کانتینر در مرسین تخلیه شده و تشریفات گمرکی آن آغاز شده باشد، انتقال آن ممکن است نیازمند هماهنگیهای بیشتری باشد.
همچنین فاصله زمینی، ظرفیت بندر، برنامه کشتیها و هزینه حمل باید محاسبه شود.
برای بارهای ایرانی، انتخاب مسیر جایگزین باید با توجه به مسیر بازگشت کامیون، وضعیت مرز، نوع محموله و مقصد نهایی انجام شود.
وضعیت بارهای عبوری از بازرگان در صورت اختلال مرسین
مسیر بازرگان به مرسین یکی از مسیرهای مهم زمینی برای ارتباط تجاری ایران و ترکیه است.
در شرایط عادی، کامیون پس از انجام فرآیندهای مرزی و گمرکی در مرز بازرگان وارد ترکیه شده و از طریق شبکه جادهای به سمت مقصد حرکت میکند.
اما اگر مقصد نهایی بار بندر مرسین باشد، هرگونه اختلال در مقصد میتواند تصمیمگیری درباره حرکت کامیون را تغییر دهد.
فرض کنید یک کامیون ایرانی از مرز بازرگان عبور کرده و مقصد آن مرسین است.
اگر در میانه مسیر مشخص شود که کشتی بار تأخیر دارد، ادامه حرکت ممکن است همچنان منطقی باشد یا ممکن است توقف موقت در انبار مناسبتر باشد.
تصمیم نهایی به فاصله کامیون تا مرسین و زمان پیشبینیشده برای رفع اختلال بستگی دارد.
به همین دلیل ارتباط لحظهای میان صاحب کالا، راننده، شرکت حمل، نماینده بندر و شرکت کشتیرانی بسیار مهم است.
برای کاهش خسارت چه اقداماتی باید انجام داد؟
اگر خبر اختلال در بندر مرسین منتشر شد، اولین اقدام نباید تغییر فوری مسیر باشد.
ابتدا باید اطلاعات دقیق جمعآوری شود.
مرحله اول: تشخیص نوع اختلال
مشخص کنید مشکل مربوط به کدام بخش است.
آیا ورود کشتیها متوقف شده است؟
آیا تخلیه کالا انجام نمیشود؟
آیا کامیونها اجازه ورود ندارند؟
آیا خروج کانتینر محدود شده است؟
آیا مشکل مربوط به گمرک است؟
آیا فقط یک ترمینال یا یک سرویس خاص دچار مشکل شده است؟
این تفاوتها در تصمیمگیری بسیار مهم هستند.
مرحله دوم: بررسی وضعیت کشتی
اگر بار دریایی است، باید وضعیت ETA و ETB بررسی شود.
MIP توضیح میدهد که ETA زمان تقریبی ورود کشتی است، در حالی که ETB زمان تقریبی پهلوگیری است و ممکن است این دو زمان با یکدیگر متفاوت باشند. همچنین برنامه ETB میتواند بر اساس برنامهریزی عملیاتی بهروزرسانی شود.
بنابراین صرفاً مشاهده ETA برای تصمیمگیری کافی نیست.
مرحله سوم: بررسی وضعیت کانتینر
شماره کانتینر، وضعیت گمرکی، محل قرارگیری و امکان خروج باید بررسی شود.
مرحله چهارم: تماس با شرکت حمل
شرکت حمل باید مشخص کند که آیا کامیون وارد مسیر شود یا خیر.
برای بارهایی که هنوز در ایران قرار دارند، این مرحله اهمیت بسیار زیادی دارد.
مرحله پنجم: بررسی هزینهها
قبل از انتخاب مسیر جایگزین باید هزینه توقف، انبار، کامیون، تغییر بندر و تغییر کشتی محاسبه شود.
گاهی صبر کردن دو روز ارزانتر از تغییر کامل مسیر است.
گاهی نیز ادامه دادن مسیر بدون برنامه میتواند هزینه بیشتری ایجاد کند.
آیا بیمه حمل خسارت ناشی از توقف بندر را پرداخت میکند؟
این موضوع به نوع بیمه و شرایط قرارداد بیمه بستگی دارد.
نباید تصور کرد هر نوع تأخیر یا توقف بندر به صورت خودکار تحت پوشش بیمه قرار دارد.
بیمه باربری معمولاً برای خطرات مشخصی طراحی میشود و شرایط، استثنائات و سقف تعهدات آن باید بررسی شود.
در قراردادهای تجاری نیز ممکن است مسئولیت برخی هزینهها میان فروشنده و خریدار تقسیم شده باشد.
بنابراین صاحب کالا باید قبل از شروع حمل، شرایط بیمه را مطالعه کند.
بهخصوص برای کالاهای با ارزش بالا، داشتن پوشش بیمهای مناسب اهمیت زیادی دارد.
نقش قرارداد حمل در زمان توقف بندر
قرارداد حمل در زمان بروز اختلال اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در قرارداد باید تا حد امکان درباره موارد زیر تعیین تکلیف شده باشد:
زمان تحویل
مسئولیت تأخیر
هزینه توقف
هزینه انبارداری
هزینه تغییر مسیر
مسئولیت دموراژ
شرایط فورس ماژور
مسئولیت شرکت حمل
نحوه اطلاعرسانی
شرایط فسخ یا تغییر برنامه
هرچه این موارد شفافتر باشند، احتمال اختلاف میان صاحب کالا و شرکت حمل کمتر خواهد بود.
فورس ماژور در توقف بندر مرسین چه اهمیتی دارد؟
در برخی قراردادهای حملونقل، حوادث خارج از کنترل طرفین ممکن است تحت عنوان فورس ماژور یا شرایط قهری بررسی شوند.
اما هر اختلالی الزاماً فورس ماژور محسوب نمیشود.
برای تعیین این موضوع باید متن قرارداد و علت واقعی اختلال بررسی شود.
برای مثال، اگر بندر به دلیل یک حادثه غیرقابل پیشبینی و خارج از کنترل طرفین برای مدت مشخصی تعطیل شود، ممکن است شرایط متفاوتی نسبت به یک تأخیر عادی عملیاتی داشته باشد.
به همین دلیل در قراردادهای حمل بین ایران و ترکیه بهتر است بند مربوط به شرایط قهری با دقت تنظیم شود.
آیا در زمان اختلال بندر باید بار را از مرز بازرگان عبور داد؟
پاسخ به زمان حمل بستگی دارد.
اگر کالا هنوز در ایران است و اختلال بندر جدی و طولانی پیشبینی میشود، ممکن است صبر کردن تا مشخص شدن شرایط منطقی باشد.
اما اگر اختلال کوتاهمدت باشد، توقف بیش از حد ممکن است هزینه دیگری ایجاد کند.
برای مثال، کالا ممکن است آماده بارگیری باشد و کامیون نیز رزرو شده باشد. در این شرایط لغو حمل میتواند باعث از دست رفتن برنامه کامیون یا ایجاد هزینه جدید شود.
بنابراین تصمیم باید بر اساس اطلاعات واقعی گرفته شود.
اهمیت انبار موقت در شرایط اختلال بندر
یکی از راهکارهای مهم در مدیریت اختلال، استفاده از انبار موقت یا محل نگهداری مناسب در مسیر است.
اگر مشخص باشد که بندر برای مدت کوتاهی با مشکل مواجه است، ممکن است نگهداری کالا در یک محل امن نسبت به ارسال مستقیم آن به بندر اقتصادیتر باشد.
البته برای کالاهای گمرکی، انتخاب محل نگهداری باید با توجه به وضعیت قانونی کالا و مقررات مربوطه انجام شود.
برای همین قبل از انتقال کالا به هر انباری باید وضعیت گمرکی آن بررسی شود.
آیا اختلال بندر روی قیمت حمل بازرگان تا مرسین تأثیر میگذارد؟
بله، در صورت طولانی شدن اختلال، احتمال افزایش هزینههای لجستیکی وجود دارد.
افزایش هزینه ممکن است از مسیرهای مختلف اتفاق بیفتد:
افزایش زمان توقف کامیون
افزایش هزینه انبار
تغییر کشتی
تغییر بندر
افزایش تقاضا برای مسیرهای جایگزین
افزایش هزینه خدمات بندری
تغییر برنامه حمل
بنابراین قیمت حمل از بازرگان به مرسین فقط به مسافت جادهای وابسته نیست.
شرایط مقصد نیز میتواند روی هزینه نهایی اثرگذار باشد.
برای بارهای خردهبار چه اتفاقی میافتد؟
بارهای خردهبار یا گروپاژ ممکن است در زمان اختلال شرایط پیچیدهتری داشته باشند.
زیرا چند محموله متعلق به چند مشتری ممکن است در یک کامیون یا کانتینر قرار گرفته باشد.
اگر یک محموله نیازمند تغییر مسیر باشد، ممکن است روی برنامه سایر محمولهها نیز اثر بگذارد.
به همین دلیل شرکت حمل باید وضعیت تمام بارهای موجود در یک واحد حمل را بررسی کند.
برای بارهای خردهبار، هماهنگی دقیق بین فرستنده، شرکت حمل و گیرنده اهمیت بیشتری دارد.
بارهای فاسدشدنی در زمان اختلال بندر
برای کالاهای فاسدشدنی موضوع بسیار حساستر است.
مواد غذایی، محصولات کشاورزی، داروها و برخی کالاهای حساس به دما نمیتوانند مانند کالاهای عمومی برای مدت طولانی منتظر بمانند.
در چنین شرایطی باید سریعاً مشخص شود:
دمای مورد نیاز کالا چیست؟
چه مدت امکان توقف وجود دارد؟
آیا سردخانه در دسترس است؟
آیا مسیر جایگزین وجود دارد؟
آیا کشتی دیگری امکان پذیرش دارد؟
آیا مقصد جایگزین مناسب است؟
برای چنین کالاهایی تصمیمگیری سریع اهمیت زیادی دارد.
آیا توقف بندر مرسین باعث توقف تجارت ایران و ترکیه میشود؟
خیر.
حتی یک اختلال قابل توجه در یک بندر به معنای توقف کامل تجارت میان دو کشور نیست.
تجارت ایران و ترکیه از مسیرهای مختلف زمینی، دریایی و ریلی انجام میشود.
بندر مرسین یکی از اجزای مهم این شبکه است، اما کل شبکه تجارت دو کشور به یک نقطه محدود نیست.
با این حال برای کالاهایی که مقصد مستقیم آنها مرسین است، اختلال میتواند باعث افزایش زمان و هزینه حمل شود.
چگونه یک شرکت حمل حرفهای در چنین شرایطی عمل میکند؟
یک شرکت لجستیکی حرفهای نباید فقط کامیون را از مبدأ به مقصد منتقل کند.
مدیریت ریسک نیز بخشی از خدمات لجستیکی است.
در شرایط اختلال، شرکت حمل باید بتواند:
وضعیت بندر را بررسی کند
برنامه کشتی را کنترل کند
با نماینده کشتیرانی ارتباط برقرار کند
موقعیت کامیون را مدیریت کند
در صورت نیاز محل توقف مناسب پیشنهاد دهد
هزینههای احتمالی را به مشتری اعلام کند
گزینههای جایگزین را بررسی کند
وضعیت گمرکی کالا را پیگیری کند
و اطلاعات جدید را به صاحب کالا منتقل کند
این موارد باعث میشود تصمیمگیری بر اساس اطلاعات انجام شود، نه شایعات.
چک لیست صاحب کالا در زمان اختلال بندر مرسین
اگر بار شما در مسیر ایران به ترکیه یا از ترکیه به مقصد دیگری قرار دارد، این چک لیست میتواند کاربردی باشد:
۱. وضعیت دقیق بندر را بررسی کنید.
۲. مشخص کنید اختلال مربوط به کدام بخش است.
۳. وضعیت کشتی و برنامه جدید را دریافت کنید.
۴. شماره کانتینر یا بارنامه را آماده داشته باشید.
۵. وضعیت گمرکی کالا را بررسی کنید.
۶. با شرکت حمل تماس بگیرید.
۷. وضعیت کامیون را مشخص کنید.
۸. هزینه توقف احتمالی را بررسی کنید.
۹. شرایط بیمه را مطالعه کنید.
۱۰. در صورت نیاز مسیر جایگزین را بررسی کنید.
۱۱. بدون محاسبه هزینهها مسیر را تغییر ندهید.
۱۲. تمام مکاتبات و اعلامیهها را نگهداری کنید.
برای بارهای ایران از بازرگان تا مرسین چه برنامهای مناسبتر است؟
اگر بار شما از ایران و از طریق مرز بازرگان به سمت مرسین ارسال میشود، بهتر است حمل را به چند مرحله تقسیم کنید.
مرحله اول، بررسی اسناد و آمادگی کالا در ایران است.
مرحله دوم، بررسی وضعیت مرز بازرگان و برنامه کامیون است.
مرحله سوم، بررسی وضعیت مسیر ترکیه است.
مرحله چهارم، بررسی وضعیت بندر مرسین و برنامه تحویل است.
مرحله پنجم، هماهنگی با شرکت کشتیرانی یا گیرنده است.
این روش باعث میشود اگر در هر مرحله مشکلی ایجاد شد، تصمیم مناسب قبل از ایجاد هزینه سنگین گرفته شود.
چرا نباید به شایعات درباره تعطیلی بندر اعتماد کرد؟
در فضای تجارت بینالمللی، یک خبر ناقص میتواند تصمیم اشتباه ایجاد کند.
برای مثال عبارت «بندر مرسین متوقف شد» ممکن است در عمل به معنای توقف یک عملیات خاص، کاهش ظرفیت یا تأخیر یک سرویس باشد.
حتی MIP اعلام کرده است که برخی عملیات بندری طبق برنامه به صورت ۲۴ ساعته و در سه شیفت انجام میشوند و اطلاعیههای عملیاتی از طریق کانالهای رسمی منتشر میشوند.
بنابراین قبل از تغییر برنامه حمل باید منبع خبر، زمان انتشار و دامنه اختلال مشخص شود.
جمعبندی
توقف یا اختلال در بندر مرسین میتواند روی زنجیره حملونقل کالا میان ایران و ترکیه اثر بگذارد، اما این اتفاق به معنی از بین رفتن یا مفقود شدن بار نیست.
مهمترین اثر اختلال معمولاً افزایش زمان حمل، تأخیر در بارگیری یا تخلیه، توقف کامیون، افزایش هزینههای انبارداری و احتمال تغییر برنامه کشتی است.
بروکی لجستیک برای بارهایی که از مرز بازرگان به سمت مرسین حرکت میکنند، اهمیت موضوع بیشتر است؛ زیرا تصمیمگیری اشتباه ممکن است باعث شود کامیون بدون امکان تحویل به مقصد برسد و هزینه توقف ایجاد شود.
بهترین روش این است که قبل از حرکت کامیون، وضعیت بندر و کشتی بررسی شود و در طول مسیر نیز ارتباط میان صاحب کالا، شرکت حمل، راننده، نماینده کشتیرانی و طرف گیرنده حفظ شود.
در صورت اختلال کوتاهمدت، گاهی صبر کردن و حفظ برنامه اصلی اقتصادیترین گزینه است. در صورت اختلال طولانیتر، ممکن است انبار موقت، تغییر زمان حمل یا حتی بررسی بندر جایگزین منطقی باشد.
در نهایت، تکلیف هر بار به شرایط همان محموله بستگی دارد. نوع کالا، وضعیت گمرکی، محل فعلی بار، نوع حمل، قرارداد، بیمه، کشتی و مقصد نهایی همگی باید در تصمیمگیری لحاظ شوند.
برای تجار ایرانی که به صورت مستمر از مسیر بازرگان به ترکیه و سپس مرسین حمل انجام میدهند، داشتن یک برنامه جایگزین و همکاری با شرکت حملونقل آشنا با مسیر ایران و ترکیه میتواند ریسک توقف و هزینههای غیرضروری را تا حد زیادی کاهش دهد.
شماره تماس :
09173857841
کارشناس حمل
سوالات متداول
اگر بندر مرسین موقتاً متوقف شود، بار من از بازرگان را حرکت بدهم؟
قبل از حرکت باید وضعیت واقعی بندر، کشتی و امکان تحویل بار بررسی شود. اگر اختلال کوتاهمدت باشد ممکن است ادامه برنامه حمل منطقی باشد، اما در اختلال طولانیتر بهتر است گزینههای جایگزین بررسی شوند.
آیا بار داخل بندر مرسین در زمان اختلال از بین میرود؟
توقف بندر به خودی خود به معنی از بین رفتن کالا نیست. بارهای ثبتشده در پایانه معمولاً تا زمان ازسرگیری عملیات در فرآیند عملیاتی مربوطه باقی میمانند، اما ممکن است هزینه و تأخیر ایجاد شود.
هزینه توقف کامیون در مرسین با چه کسی است؟
این موضوع به قرارداد حمل، علت توقف و توافق میان طرفین بستگی دارد و نمیتوان برای همه محمولهها یک مسئول واحد تعیین کرد.
آیا میتوان بار را از مرسین به بندر دیگری منتقل کرد؟
در برخی شرایط امکان بررسی مسیر جایگزین وجود دارد، اما این تصمیم به وضعیت گمرکی بار، نوع کالا، محل فعلی محموله، قرارداد کشتیرانی و هزینه حمل زمینی بستگی دارد.
آیا اختلال بندر روی حمل بازرگان به مرسین اثر دارد؟
بله. اگر مقصد نهایی کامیون بندر مرسین باشد، اختلال میتواند باعث تغییر زمان ورود، توقف کامیون، نیاز به انبار موقت یا تغییر برنامه حمل شود.
برای کاهش ریسک توقف بار چه کاری انجام دهیم؟
بررسی وضعیت بندر قبل از حرکت، کنترل برنامه کشتی، داشتن مدارک کامل، تعیین مسئولیت هزینه توقف در قرارداد و انتخاب شرکت حمل دارای تجربه در مسیر ایران و ترکیه از مهمترین اقدامات هستند.
آیا شرکت حمل میتواند وضعیت بار را در زمان اختلال پیگیری کند؟
بله. شرکت حمل میتواند با راننده، نماینده بندر، شرکت کشتیرانی، گمرک و سایر طرفهای زنجیره ارتباط برقرار کند و وضعیت محموله را پیگیری کند. با این حال، نوع خدمات قابل ارائه به قرارداد و ساختار حمل بستگی دارد.
اگر بار من هنوز در ایران باشد، بهترین تصمیم چیست؟
ابتدا وضعیت واقعی مرسین و برنامه کشتی را بررسی کنید. سپس زمان احتمالی رفع اختلال را با زمان حرکت کامیون مقایسه کنید. تصمیم نهایی باید بر اساس هزینه توقف، زمان تحویل و امکان استفاده از مسیر جایگزین گرفته شود.